فواید تاریخی و نکات کتابشناسانه در آثار عماد الدین طبری
22 بازدید
محل نشر: آینه پژوهش » خرداد و تیر 1377 - شماره 50 » (15 صفحه - از 2 تا 16)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
درآمد عمادالدین حسن بن علی بن محمد بن علی بن حسن طبری (زنده در 701هـ.ق) از نویسندگان امامیِ فارسی زبان و پرکار است که در چهار دهه پایانی قرن هفتم هجری, آثار فراوانی را در دفاع از تشیع امامی پدید آورد. وی این بختیاری را داشت تا بیشتر آثارش برجای بماند و همانند آثار فارسی امامیان دیگر این دوره, دستخوش نابودی نشود. شاید دلیل بر جای ماندن آثارش, آن باشد که وی نکات تازه فراوانی را در مجادلات کلامی شیعه مطرح کرده و از روی نیازی که شیعیان به آثارش داشته اند آنها را استنساخ کرده و به دست نسل های بعد رسانده اند. استدلال های کلامی وی از یک سو, و بهره گیری وی از آثار اهل سنت از سوی دیگر, رنگ خاصی به آثار وی بخشیده است. وی از آثاری بهره گرفته که متعلق به نسلی از سنّیان ضد اموی و محبّ اهل بیت بوده و بعدها آثارشان از میان رفته است. کار وی در استفاده از این قبیل آثار, به کارهای ابن طاووس و اربلی مانسته است. در عین حال, بسیاری از نکات تاریخی که وی مطرح کرده اخبار منحصر اوست و منشأ و منبعی هم برای آنها یاد نکرده است. این قبیل اخبار به احتمال قریب به یقین در برخی از آثار شیعی آن روزگار وجود داشته که به مرور به دلیل تقیه یا غلبه نگرش اصولی در شیعه, از میان رفته است. برخی از آنها برگرفته از کتاب های غالیان قرن سوم و چهارم به مانند کتاب الاستغاثه و مشابه آن بوده که بعدها بیشتر آنها به دست ما نرسیده است. این قبیل اخبار, تصویر ویژه ای از تاریخ اسلام به دست می دهد که به مقدار زیادی با آنچه سنیان در کتاب های خود آورده و یا شیعیانی از قبیل مفید در ارشاد براساس منابع رایج مسلمانان نوشته اند, متفاوت است. عقیده مؤلف آن است که آنها تقیه کرده و این مطالب را نیاورده اند. وی مدعی شده که خود وی نیز از شش دانگ, چهار دانگ تقیه نکرده, اما در دو دانگ بقیه, تقیّه کرده است. البته این سخن تنها مربوط به منفردات تاریخی عماد طبری است و الا بسیاری از مطالب او از آثار معمول تاریخی و حدیثی گرفته شده و خود وی هم البته نه در همه جا, نام برخی از این آثار را یاد کرده است.
آدرس اینترنتی